|
| ΔιαβασμÎνη ή αδιάβαστη Ελλάδα; Ανάπτυξη της ανάγνωσης τον 21ο αιώνα |
|
|
| |
| Êõñßåò êáé Êýñéïé,
Åõ÷áñéóôþ èåñìÜ ôç ÖéëåêðáéäåõôéêÞ Åôáéñåßá êáé ôïí Ðñüåäñü ôçò, Ðñýôáíç êýñéï Ìðáìðéíéþôç ðïõ ìå ôßìçóáí ìå ôçí ðñüóêëçóÞ ôïõò íá óõììåôÜó÷ù ùò ïìéëçôÞò óôï Óõìðüóéï ìå èÝìá «ÄéáâáóìÝíç Þ áäéÜâáóôç ÅëëÜäá», ðïõ äéïñãáíþíåé óÞìåñá ç ÓôïÜ ôïõ Âéâëßïõ.
Äõóôõ÷þò ïé áðü êáéñü ðñïãñáììáôéóìÝíåò õðï÷ñåþóåéò ìïõ –óôï ðëáßóéï ôùí êáèçêüíôùí ìïõ ùò ÐñïÝäñïõ ôçò ÅðéôñïðÞò Ðïëéôéóìïý êáé Ðáéäåßáò ôïõ Åõñùðáúêïý Êïéíïâïõëßïõ- ìå õðï÷ñåþíïõí íá âñßóêïìáé óôéò ÂñõîÝëëåò êé Ýôóé, ìå ìåãÜëç ìïõ ëýðç, ìïõ åßíáé áäýíáôïí íá áíôáðïêñéèþ óôçí åõãåíéêÞ áõôÞ ðñüóêëçóç, íá âñåèþ óÞìåñá ìáæß óáò êáé íá áíôéìåôùðßóù, ìáæß ìå ôïõò Üëëïõò ïìéëçôÝò, ôç äçìéïõñãéêÞ ðñüêëçóç ðïõ ðåñéÝ÷åé ôï èÝìá áõôïý ôïõ Óõìðïóßïõ.
ËõðÜìáé äéðëÜ ãéá ôçí áíáãêáóôéêÞ áõôÞ áðïõóßá ìïõ, ãéáôß ôï èÝìá ôïõ Óõìðïóßïõ áíáöÝñåôáé ó’ Ýíá éäéáßôåñá óçìáíôéêü æÞôçìá ìå ðïëý óïâáñÝò ðïëéôéóôéêÝò, åêðáéäåõôéêÝò êáé êïéíùíéêÝò ðñïåêôÜóåéò. Áöïý ÷áéñåôßóù ëïéðüí ôçí åîáéñåôéêÞ ðñùôïâïõëßá ôùí äéïñãáíùôþí êáé åõ÷çèþ–Ýóôù êáé áðü ìáêñéÜ- êÜèå åðéôõ÷ßá óôéò åñãáóßåò ôïõ Óõìðïóßïõ, èá ìïõ åðéôñÝøåôå íá ðåñéïñéóôþ óôç äéáôýðùóç êÜðïéùí âéáóôéêþí óêÝøåùí ãéá ôçí áíÜãíùóç, ôç óçìáóßá êáé ôçí áíáãêáéüôçôÜ ôçò êáé íá óáò ðáñáèÝóù ôéò âáóéêÝò äñÜóåéò ôçò ÅõñùðáúêÞò ¸íùóçò ãéá ôï âéâëßï. Ìå ôïí ôñüðï áõôü, åëðßæù üôé èá óõìâÜëëù óå êÜðïéï âáèìü óôï ãüíéìï äéÜëïãï ðïõ åßìáé âÝâáéïò üôé èá áíáðôýîåôå, üóï êé áí ç áêïýóéá áäõíáìßá íá ìïéñáóôþ ôïí ðñïâëçìáôéóìü êáé ôéò áðüøåéò óáò ìïõ óôåñåß ôç äõíáôüôçôá íá áíáðôýîù ðëçñÝóôåñá êáé ôéò äéêÝò ìïõ áðüøåéò.
¸÷åé åéðùèåß üôé ç áãÜðç ãéá ôï âéâëßï ðïõ äåß÷íåé Ýíáò ëáüò êáé ç Ýêôáóç ôçò óõíÞèåéáò ôçò áíÜãíùóçò ó’ Ýíá ðëçèõóìü, áðïôåëåß êáé ôï ìÝôñï ôïõ ðïëéôéóìïý ôïõ. Ç äéáðßóôùóç áõôÞ, üóï êé áí öáßíåôáé åê ðñþôçò üøåùò êÜðùò áðëïõóôåõìÝíç êáé ßóùò äéäáêôéêÞ, áíôéêáôïðôñßæåé óå ìåãÜëï âáèìü ìéáí áëÞèåéá: Ç áíÜãíùóç åßíáé ç óõíôïìüôåñç ðñüóâáóç óôçí áðýèìåíç äåîáìåíÞ ôçò ðáãêüóìéáò ðïëéôéóôéêÞò ìíÞìçò, üðùò áõôÞ ÷áñÜ÷ôçêå áíåîßôçëá áðü ôï èáõìáôïõñãü åñãáëåßï ôïõ ãñáðôïý ëüãïõ, ôï ðéï éó÷õñü êáé ðéï ðõêíü åðéêïéíùíéáêü åñãáëåßï ðïõ åðéíüçóå ðïôÝ ï Üíèñùðïò.
Ïëüêëçñç ó÷åäüí ç éóôïñßá ôïõ ðïëéôéóìïý âáóßóôçêå óôç äçìéïõñãéêÞ äýíáìç ôïõ ãñáðôïý ëüãïõ, ðïõ êáèüñéóå óå ìåãÜëï âáèìü ôçí åîÝëéîç ôùí áíèñþðéíùí êïéíùíéþí, éäéáßôåñá üôáí Ýãéíå ðñïóéôüò ìåôÜ ôçí åöåýñåóç ôçò ôõðïãñáößáò. Ç äéÜäïóç ôïõ ôõðùìÝíïõ ãñáðôïý ëüãïõ, ìå ôç ìïñöÞ ôïõ âéâëßïõ, áðÝäåéîå ôçí êïóìïãïíéêÞ éó÷ý ôùí éäåþí. Ï êüóìïò ìå ü÷çìá ôï ëüãï êáé êéíçôÞñéá äýíáìç ôç äõíáôüôçôá ôïõ íá ðõêíþíåé óå ìéá Ýííïéá ÷ßëéåò åéêüíåò, ðïñåýôçêå ðñïò ôçí áõôïãíùóßá, êáôáãñÜöïíôáò ìå ëÝîåéò áõôÞ ôç óõíáñðáóôéêÞ êáé åðßðïíç ðïñåßá.
ÓÞìåñá ôá äåäïìÝíá áõôÜ Ý÷ïõí áëëÜîåé. Æïýìå ðéá óôçí åðï÷Þ ôçò åéêüíáò. Ïé Ýííïéåò Ý÷ïõí äþóåé ôçí ðñùôïêáèåäñßá óôéò ïðôéêÝò ðáñáóôÜóåéò êáé óôïõò Þ÷ïõò. Óôçí åðï÷Þ ôçò øçöéáêÞò åðáíÜóôáóçò ðïõ äéáíýïõìå, ï êáôáéãéóìüò ôùí ðëçñïöïñéþí ðïõ äå÷üìáóôå ãßíåôáé êõñßùò ìå åéêüíåò. Áðü ôçí ðõêíüôçôá, ôçí áöáéñåôéêüôçôá êáé ôç óýíèåóç ôçò åííïéïëïãéêÞò åðéêïéíùíßáò, ðåñÜóáìå óôçí áíáëõôéêÞ áëëÜ åöÞìåñç ðáíôïäõíáìßá ôùí ïðôéêþí ðáñáóôÜóåùí ðïõ åßíáé ùóôüóï áðüëõôá óõãêåêñéìÝíåò êáé ãé’ áõôü åßíáé ìïéñáßá áíáëþóéìåò. Åßíáé áëÞèåéá üôé «ìéá åéêüíá áîßæåé üóï ÷ßëéåò ëÝîåéò», áëëÜ Üëëï ôüóï åßíáé áëÞèåéá üôé ìéá Ýííïéá áîßæåé üóï åêáôïììýñéá åéêüíåò.
Ôï æçôïýìåíï äåí åßíáé âÝâáéá íá êéíäõíïëïãÞóïõìå ãéá ôçí åéóâïëÞ ôïõ ðïëéôéóìïý ôçò åéêüíáò óôç æùÞ ìáò. Ãéáôß êáé ïé åéêüíåò Ý÷ïõí êé áõôÝò ìéá ìïíáäéêÞ éêáíüôçôá íá ìåôáöÝñïõí ìçíýìáôá, áñêåß íá õðáêïýïõí óôïõò êáíüíåò åíüò ïðôéêïý óõíôáêôéêïý, ðïõ áíáìöéóâÞôçôá ëåéôïõñãåß ðßóù ôïõò. Åßíáé ï ìç÷áíéóìüò ðïõ ãåííÜ ôç ãëþóóá ôùí åéêüíùí, ì’ Üëëá ëüãéá Ýíáí ïðôéêü ëüãï. Ôï æçôïýìåíï åßíáé íá äéáêñßíïõìå ôéò ïìïéüôçôåò êáé ôéò äéáöïñÝò ôïõ «ðõêíïý» ãñáðôïý êáé ôïõ «áíáëõôéêïý» ïðôéêïý ëüãïõ, íá áíáãíùñßóïõìå üôé áðïôåëïýí ðáñáðëçñùìáôéêÝò äõíáôüôçôåò ôçò áíèñþðéíçò åðéêïéíùíßáò êáé íá ôéò áöÞóïõìå íá áíáðôýóóïíôáé ðáñÜëëçëá, ðñïóôáôåýïíôáò ùóôüóï ôïõò åáõôïýò ìáò êáé ôéò êïéíùíßåò ìáò áðü ôçí ðáèçôéêüôçôá ðïõ áíïßãåé ôï äñüìï óôçí áðüëõôç ðáíôïêñáôïñßá ôçò åéêüíáò, äçëáäÞ ôçí ðáíôïêñáôïñßá ôïõ áðüëõôá óõãêåêñéìÝíïõ, ôïõ áðüëõôá áíáëõôéêïý, ôïõ áðüëõôá åöÞìåñïõ. Ì’ Üëëá ëüãéá ôï ìåãÜëï óôïß÷çìá óôéò ìÝñåò ìáò, ðéóôåýù ðùò åßíáé íá êáôáöÝñïõìå íá åðáíáðñïóäéïñßóïõìå –ðÝñá áðü óõìâáôéêüôçôåò êáé äéäáêôéóìïýò- ôçí óçìáóßá ôçò áíÜãíùóçò óôç æùÞ ìáò êáé íá ôçò áðïäþóïõìå ôçí ìïíáäéêüôçôÜ ôçò ùò ôïõ ðéï óçìáíôéêïý áíáäñáóôéêïý åðéêïéíùíéáêïý ìÝóïõ ðïõ õðÞñîå êáé èá õðÜñîåé ðïôÝ. Ãéáôß ìüíï ç áíÜãíùóç ìðïñåß, ìå áöïñìÞ êáé áöåôçñßá Ýíá ãñáðôü êåßìåíï, íá êéíçôïðïéÞóåé óå ôÝôïéï áðïêáëõðôéêü âáèìü ôç óêÝøç êáé ôïõò óõíåéñìïýò ìáò, áðåëåõèåñþíïíôáò ôç äéêÞ ìáò ðñùôïôõðßá ôçí ßäéá óôéãìÞ ðïõ öõëáêßæåé ãéá ðÜíôá óôç ìíÞìç ìáò ôéò éäÝåò êÜðïéïõ óõããñáöÝá.
Ç äéÜóùóç ôçò óõíÞèåéáò ôçò áíÜãíùóçò óôïõò êáéñïýò ìáò, äåí ìðïñåß íá åßíáé áðëþò Ýíá åõãåíéêü áßôçìá åõñýôåñçò êáëëéÝñãåéáò ôïõ êïéíïý. Áðïôåëåß üñï äéáôÞñçóçò ôùí éóïññïðéþí ôïõ ðïëéôéóìïý ìáò. Áðïôåëåß áíáãêáßá óõíèÞêç ãéá ôç óõíôÞñçóç ôçò óõëëïãéêÞò ìáò ìíÞìçò, ðïõ åßíáé èçóáõñéóìÝíç óôá âéâëßá. Åßíáé ôÝëïò ç ìüíç åßóïäïò óôïí êüóìï ôùí åííïéþí, ðïõ åßíáé ðñùôáñ÷éêü äïìéêü õëéêü ôçò æùÞò ôçò éóôïñßáò êáé ôï ðïëéôéóìïý ìáò.
Óôï óçìåßï áõôü åðéôñÝøôå ìïõ íá îåöýãù áðü ôéò ðñïóùðéêÝò óêÝøåéò ðïõ ìïéñÜóôçêá ìáæß óáò, íá èõìçèþ ôçí éäéüôçôÜ ìïõ óôï Åõñùðáúêü Êïéíïâïýëéï êáé íá áíáöåñèþ åí óõíôïìßá óôçí ðïëéôéêÞ ôçò ÅõñùðáúêÞò ¸íùóçò ãéá ôçí áíÜãíùóç êáé ôï âéâëßï.
Ç óôÞñéîç ôçò êáëëéôå÷íéêÞò êáé ôçò ëïãïôå÷íéêÞò äçìéïõñãßáò óõìðåñéëáìâÜíåôáé áíÜìåóá óôéò äñÜóåéò ôçò ÅõñùðáúêÞò ¸íùóçò óôïí ôïìÝá ôïõ Ðïëéôéóìïý, ïé ïðïßåò áðáñéèìïýíôáé óôï Üñèñï 151 ôçò ÓõíèÞêçò ôçò ÅõñùðáúêÞò Êïéíüôçôáò. Ôï Üñèñï áõôü, ôï ïðïßï áðïôåëåß ôç íïìéêÞ âÜóç ãéá êÜèå ðïëéôéóôéêÞ äñÜóç ôçò Êïéíüôçôáò, åéóÞ÷èç ôï 1992 ìå ôçí õðïãñáöÞ ôçò ÓõíèÞêçò ôïõ ÌÜáóôñé÷ô êáé åß÷å ùò áðïôÝëåóìá ìéá óåéñÜ áðü ðñùôïâïõëßåò.
Ìßá áðü ôéò ðñùôïâïõëßåò áõôÝò Þôáí ôï ðñüãñáììá ÁñéÜäíç, ôï ïðïßï åôÝèç óå éó÷ý ôï 1995 êáé åß÷å ùò óôü÷ï ôçí óôÞñéîç ôïõ âéâëßïõ, ôçò áíÜãíùóçò êáé ôùí ìåôáöñÜóåùí. Ôï ðñüãñáììá áõôü ëåéôïýñãçóå ìå ìåãÜëç åðéôõ÷ßá ìÝ÷ñé ôï 2000, Ýôïò êáôÜ ôï ïðïßï åíóùìáôþèçêå óôï åõñýôåñï ðñüãñáììá ôçò ÅõñùðáúêÞò ¸íùóçò ãéá ôïí Ðïëéôéóìü, ôï ïðïßï ïíïìÜæåôáé Ðïëéôéóìüò 2000 êáé êáëýðôåé ôçí ðåñßïäï 2000-2006.
Ôï ðñüãñáììá áõôü áöéåñþíåé 11% ðåñßðïõ ôùí ðüñùí ôïõ ãéá ôçí åðéäüôçóç äñÜóåùí ó÷åôéêþí ìå ôï âéâëßï: ìåôáöñÜóåéò åõñùðáúêþí ëïãïôå÷íéêþí Ýñãùí (èÝáôñï, ðïßçóç, ìõèéóôüñçìá), ðñïþèçóç ôçò ëïãïôå÷íßáò êáé ôçò áíÜãíùóçò, åðéìüñöùóç ôùí áíèñþðùí ðïõ åñãÜæïíôáé óôï ÷þñï ôïõ âéâëßïõ (ìåôáöñáóôþí, âéâëéïèçêÜñéùí, åêäïôþí) êáé âåëôßùóç ôçò ðñüóâáóçò óôç ëïãïôå÷íßá.
Ôï ðñüãñáììá Ðïëéôéóìüò 2000 Ý÷åé ãéá ðáñÜäåéãìá ÷ñçìáôïäïôÞóåé ôçí ïñãÜíùóç óõìðïóßùí áíÜìåóá óå óõããñáöåßò êáé áíáãíþóôåò, öåóôéâÜë ðïßçóçò, ìåôáöñÜóåéò, êáèþò åðßóçò êáé åõñùðáúêÜ äßêôõá óõããñáöÝùí Þ äéêôõáêþí ôüðùí ðïõ ðáñÝ÷ïõí ðëçñïöïñßåò ó÷åôéêÜ ìå ôç ëïãïôå÷íßá. Ç ÅõñùðáúêÞ ¸íùóç Ý÷åé åðßóçò åðéäïôÞóåé ôï Óõìâïýëéï Åõñùðáßùí ÓõããñáöÝùí (European Writer's Congress), ôï ïðïßï áðïôåëåß ôçí ïìïóðïíäßá ôùí åõñùðáúêþí åíþóåùí óõããñáöÝùí.
Ç óôÞñéîç ôçò ÅõñùðáúêÞ ¸íùóçò ãéá ôï âéâëßï Ý÷åé åîáóöáëéóôåß êáé óôï äéÜäï÷ï ðñüãñáììá Ðïëéôéóìüò 2007 ðïõ èá êáëýøåé ôçí ðåñßïäï 2007-2013 êáé ôï ïðïßï ðñüêåéôáé íá åãêñéèåß ìÝóá óôïõò åðüìåíïõò ìÞíåò. Ôï Åõñùðáúêü Êïéíïâïýëéï åíÝêñéíå ìÜëéóôá ôñïðïëïãßá ìå ôçí ïðïßá ãßíåôáé åéäéêÞ ìíåßá óôç óôÞñéîç ìåôáöñÜóåùí áñ÷áéïåëëçíéêþí êáé ëáôéíéêþí êåéìÝíùí.
Êõñßåò êáé Êýñéïé,
ÐñïóðÜèçóá íá áíáöåñèþ ìå óõíôïìßá óôéò äñÜóåéò ôçò ÅõñùðáúêÞò ¸íùóçò ãéá ôï âéâëßï êáé íá ìïéñáóôþ ìáæß óáò êÜðïéåò óêÝøåéò ðÜíù óôç óçìáóßá ôçò áíÜãíùóçò óôç æùÞ ìáò.
Óáò åõ÷áñéóôþ ðïõ –ðáñ’ üôé äåí êáôÜöåñá íá åßìáé êïíôÜ óáò óÞìåñá- ìïõ ðáñá÷ùñÞóáôå ôï âÞìá êáé ôçí ðñïóï÷Þ óáò êáé ìïõ äþóáôå ìéá èÝóç óôï ôñáðÝæé ôïõ ãüíéìïõ äéáëüãïõ óáò. Óõã÷áßñù êáé ðÜëé ôïõ äéïñãáíùôÝò êáé åý÷ïìáé êÜèå åðéôõ÷ßá óôéò åñãáóßåò ôïõ Óõìðïóßïõ. | |
|
|
 |
 |
|
|
|
