Ο αγαπητός φίλος Γιώργος Λογοθέτης με κάλεσε να είμαι σήμερα μαζί σας, με την ευκαιρία της επετείου των 100 χρόνων από την γέννηση του μεγάλου Έλληνα Μίκη Θεοδωράκη.
Ασφαλώς δε θα μιλήσω για το μεγάλο μουσικό έργο του, και την προσφορά του στην πατρίδα.
Μια προσωπική μαρτυρία θα καταθέσω που ξεκινά από τα μουσικά ακούσματα των παιδικών μου χρόνων, από την πρώτη γνωριμία μου μαζί του στην Ιταλία την περίοδο της δικτατορίας, και από την συνεργασία μας μετά το 1974.
Έζησα τα Ιουλιανά του 1965 στην Αθήνα, ενώ ήμουν ακόμα μαθητής Γυμνασίου.
Τρέχαμε στις διαδηλώσεις και τις πολιτικές συγκεντρώσεις κατά της αποστασίας, νέοι ενθουσιασμένοι, χωρίς κατά βάθος να ξέρουμε γιατί.
Μας έτερπε το πανηγυρικό κλίμα των διαδηλώσεων, τα μεγάφωνα που έπαιζαν τραγούδια του Θεοδωράκη με εμάς να τραγουδάμε το ‘’Γωνιά γωνιά σε καρτερώ, Γωνιά γωνιά σε ψάχνω’’, ειρωνευόμενοι τους αστυνομικούς που καλύπτονταν πίσω από γωνίες της πλατείας Κλαύθμωνος, και στους παρακείμενους δρόμους.
Η διετία 1965 – 1967 υπήρξε το πρωτοποριακό αγωνιστικό προάγγελμα της νεολαίας της Ελλάδας για κάτι νέο.
Ήλθε όμως η δικτατορία των αγράμματων Συνταγματαρχών και έφραξε τον δρόμο της αλλαγής της χώρας.
Ένα χρόνο αργότερα ακολούθησε η εξέγερση της νεολαίας της Ευρώπης, τον Μάιο του 1968, με αρχή ποιο συγκεκριμένα το Παρίσι.
Εμιγκρές φοιτητής έζησα τα γεγονότα και εξαιτίας της δικτατορίας, η γενιά μου δόθηκε στην πολιτική, γαλουχήθηκε στα δύσκολα αλλά ρομαντικά χρόνια της ξενιτιάς.
Στην Ιβρέα (Ivrea) στο Πιεμόντε – κοντά στη Γένοβα – που σπούδασα παρακολούθησα για πρώτη φορά συναυλία του Μίκη Θεοδωράκη.
Αποθέωση αλλά και απόλαυση να τον ακούμε να μιλά στην trattoria που δειπνήσαμε μετά.
Στην μεταπολίτευση γύρισε όλη την Ελλάδα και σκόρπισε αγαλλίαση και ρίγος με τους ήχους των μουσικών του δημιουργημάτων.
Από την πλευρά μου ασκούσα το επάγγελμα του αρχιτέκτονα και πολιτικά με την επανασύσταση της Ε.ΔΗ.Ν. (Ελληνική Δημοκρατική Νεολαία) από τον Αλέξανδρο Παναγούλη μου πρότεινα και εκλέχτηκα μέλος της γραμματείας της.
Υπήρξα μάρτυρας ωραίων συζητήσεων του Παναγούλη με τον Θεοδωράκη δύο σημαντικών προσωπικοτήτων του αντιδικτατορικού αγώνα, και η φωτογραφία τους στο βιβλίο του Γιώργου Λογοθέτη να συνομιλούν στη Στοκχόλμη έχει αποκτήσει ένα συμβολικό χαρακτήρα.
Ως το 1981 με του κοινούς φίλους και ατίθασους ως χαρακτήρες, τον Νίκο Κούνδουρο και Θόδωρο Πάγκαλο, κρατήσαμε μια σχετική επαφή.
Η περίοδος 1986-1988 με βρίσκει Γενικό Διευθυντή της ΕΡΤ.
Του τηλεφωνώ και του ζητώ συνάντηση, του μιλούσα με σεβασμό και πάντα στον πληθυντικό.
‘’Έχω μια πρόταση να σας κάνω’’ του λέω.
‘’Μπορείς από βδομάδα – την Δευτέρα- να έρθεις σπίτι για καφέ;’’ ,ε ρώτησε.
Πήγα, συζητήσαμε για πολλά ήταν επικριτικός για την Κυβέρνηση και τον Ανδρέα Παπανδρέου, σχεδόν παραπονεμένος.
Ήρθα του λέω, να σας προτείνω, προκειμένου την πρωτομαγιά (1988) να παρουσιαστεί στην ΕΡΤ το έργο σας ‘’Επιτάφιος’’
Σιώπησε προς στιγμή και χαμογελώντας με ρώτησε:
‘’Είσαι σίγουρος;’’ και πρόσθεσε κουνώντας χαμογελαστά το κεφάλι Είναι η πρώτη φορά επί ΠΑΣΟΚ που μου γίνεται πρόταση’’.
‘’Δε σε βλέπω για πολύ καιρό ακόμα να κάθεσαι στην καρέκλα του Γενικού Διευθυντή’’
Του απάντησα ότι είναι αποκλειστικά δική μου πρωτοβουλία, ότι έχω λάβει την έγκριση της πρότασής μου από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΡΤ, που μέλη της ήταν η Έλλη Παπά σύζυγος του Νίκου Μπελογιάννη, ο μουσικός Γιώργος Σισιλιάνος και πρόεδρος του ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, που το σπουδαίο έργο του ‘’Μαουτχάουζεν’’ είχε μελοποιήσει ο ίδιος την δεκαετία του ’60.
‘’Θα σκεφτώ την πρόταση και θα σου απαντήσω’’ μου είπε.
Δύο μέρες μετά μου τηλεφώνησε λέγοντάς μου ότι δέχεται, με την προϋπόθεση να συζητήσουμε τις λεπτομέρειες της συνεργασίας.
Ο χρόνος στένευε, ήταν μέσα Απριλίου, ως την πρωτομαγιά απέμεναν 15 μόνο μέρες.
Ορίστηκε να διευθύνει την ορχήστρα στο στούντιο της ΕΡΤ στην Αγία Παρασκευή μια εβδομάδα μετά.
Έφτασε νωρίς στην ΕΡΤ όταν αίφνης συνεργάτης του, του ανακοινώνει ότι η Μαρία Φαραντούρη που θα τραγουδούσε, έχει θέμα με τον λαιμό της και επομένως δεν μπορεί να τραγουδήσει και δεν θα έρθει.
Πανικοβλήθηκα, όμως ο ίδιος με καθησύχασε λέγοντάς μου, ‘’Μην ανησυχείς μεθαύριο έχω την ίδια συναυλία στο Αμερικανικό Κολλέγιο Αθηνών, και μπορεί η ΕΡΤ να την μαγνητοσκοπήσει εκεί.’’ Έτσι και έγινε.
Απέμεναν πέντε μέρες.
Την επόμενη πήγα ξανά στο σπίτι του, του ζήτησα κάτι που συμφώνησε ότι ήταν σωστό.
Σε κάθε τραγούδι ή ανά ενότητα του έργου ο ίδιος, με τον ποιητή Γιάννη Ρίτσο να προλογίζουν εξηγώντας το έργο τους.
Την ίδια ακριβώς στιγμή τηλεφώνησε στον Ρίτσο.
Συζητήσαμε και δέχθηκε.
Με ρωτάει ‘’Ποιός θα είναι από την ΕΡΤ συντονιστής της συζήτησης;’’ δεν ήμουν προετοιμασμένος αλλά του πρότεινα αυθόρμητα τον Αλέξη Κωστάλα ή τον Γιώργο Παπαστεφάνου, γνώστες της μουσικής και οι δύο αλλά και υπάλληλοι της ΕΡΤ.
Ανταπαντά, πως υπάρχει έχει στην ΕΡΤ ένας άλλος υπάλληλος, ο ποιητής Σπύρος Κατσίμης.
‘’Αυτόν να βάλεις συντονιστή.’’
Ζήτησα και ήρθε αμέσως στο γραφείο ο Σπύρος Κατσίμης που κατασυγκινήθηκε με την τιμή, να συνομιλήσει με τους δύο μεγάλους δημιουργούς.
Πράγματι έκαναν μια εκπληκτική συζήτηση παρουσίαση του έργου που σήμερα είναι συνιστά ένα κτήμα – κειμήλιο της ΕΡΤ, σε φιλμ και όχι σε βίντεο που τότε πρωτοεμφανιζόταν.
Η δημοσιογράφος της ΕΡΤ Εύη Δεμίρη προανήγγειλε μήνες πριν το αφιέρωμα της πρωτομαγιάς.
Η τηλεθέαση εκείνο το βράδυ, έφτασε το 80%, μη λησμονούμε βεβαίως ότι τότε υπήρχε μόνο κρατική τηλεόραση.
Ξανασυναντηθήκαμε την περίοδο με τον Θεοδωράκη 1990 – 93.
Αυτή τη φορά συνυπήρξαμε στη Βουλή δύσκολα – διχαστικά χρόνια.
Εκείνος Υπουργός Άνευ Χαρτοφυλακίου, εγώ Βουλευτής.
Ζαλοκώστα 5 το γραφείο μου στην Αθήνα, δίπλα, Ζαλοκώστα 7 ήταν το Υπουργικό του γραφείο, που παλιά στέγαζε την αντιπροεδρία της κυβέρνησης.
Συναντιόμασταν στο πεζοδρόμιο, μου έλεγε χαριτολογώντας, έλα γείτονα να σε κεράσω καφέ.
Ανταποκρίθηκα δύο φορές.
Χαθήκαμε ξανά ο ίδιος μετά το 1993 συνέχισε να δίνει συναυλίες ανά τον κόσμο και να δοξάζει της πατρίδα μας, εμείς ξαναγίναμε κυβέρνηση, ο Ανδρέας Παπανδρέου πρωθυπουργός, και εγώ ασκούσα υπουργικά καθήκοντα στο Υπουργείο Πολιτισμού και μετά στο Τουρισμού.
Δέκα χρόνια μετά, 2003 Μάρτιος, Υπουργός Αιγαίου στην κυβέρνηση Κ. Σημίτη, βρεθήκαμε σε φιλικό σπίτι.
‘’Είσαι Υπουργός Αιγαίου, ξέρεις τα νησιά της εξορίας τους Αιγαίου;’’ Με ρώτησε, ‘’Τον Αϊ Στράτη, την Γυάρο, την Μακρόνησο; Είναι στην αρμοδιότητα σου’’.
Τον ενημέρωσα για το θεσμικό έργο που πραγματοποιείται και ότι αυτά τα νησιά έχουν κηρυχθεί και προστατεύεται το φυσικό και δομημένο μαρτυρικό περιβάλλον τους.
Του πρότεινα να κάνουμε συναυλίες σε αυτά, μου απάντησε:
‘’Νίκο στη Μακρόνησο να γίνει μία, εκεί έζησα, στον Άι Στράτη και στην Γυάρο δεν με είχαν στείλει διακοπές’’
Με τον ίδιο και την κόρη του Μαργαρίτα και την γραμματέα του Ρένα Παρμενίδου, κάναμε την πρώτη επίσκεψη στη Μακρόνησο με σκάφος του Λιμενικού από το Λαύριο.
Περπατήσαμε το παραλιακό χωμάτινο δρομάκι, έκανε αυτοψία στο ερειπωμένο θεατράκι, και μας ξενάγησε στα μέρη που γνώριζε.
Ξαναπήγαμε άλλες δύο φορές.
Ήθελε να γίνουν όλα στην εντέλεια για την συναυλία, που προσδιορίστηκε για την Παρασκευή 29 Αυγούστου του 2003.
Σε Συνέντευξη Τύπου που δώσαμε, στο Ξενοδοχείο Ευπέρια στην οδό Σταδίου, αναφέραμε την ημερομηνία και ότι το Υπουργείο Αιγαίου θα καλύψει την δαπάνη, παρόν και ο Μανόλης Γλέζος που επίσης μίλησε.
Έτσι έγιναν τρεις συναυλίες 29,30,31 Αυγούστου.
Χιλιάδες κόσμος έφτασε στο ξερονήσι, με καΐκια, βάρκες ξύλινες και φουσκωτές, με κανό, κολυμπώντας κάποιοι μέσα στο νερό, τους έσερναν με σκοινιά βενζινάκατοι.
Με θρησκευτική ευλάβεια, σιωπηλοί, αποβιβάστηκαν όλοι και περπατούσαν προς το θέατρο, κρατώντας κεριά αναμμένα, έμοιαζε μεσ’ στο σκοτάδι σαν θρησκευτική λιτανεία.
‘’Μνήμη Μακρονήσου’’ ονομάσαμε τις τριήμερες εκδηλώσεις.
Όλα τα ΜΜΕ, οι εφημερίδες, επί δύο μήνες είχαν μεγάλα αφιερώματα.
Υπήρξαν και φωνές που μας κατηγορούσαν ότι ξύνουμε πληγές.
Οι περισσότερες όμως μέσω της ιστορίας των πέτρινων χρόνων, αναδείκνυαν την ιστορία της Νεότερης Ελλάδας.
Λίγες μέρες μετά, δειπνήσαμε στο σπίτι του και προσέφερε στη σύζυγό μου και εμένα ένα ξεχωριστό δώρο.
Χαθήκαμε ξανά, εγώ εξελέγην Ευρωβουλευτής μαζί με τον Σταύρο Αρναουτάκη.
Κυρίες και κύριοι,
Κλείνοντας θέλω να τονίσω ότι αυτό που κάνει ο Γ. Λογοθέτης για τον
Μ. Θεοδωράκη είναι και συγκινητικό και συναρπαστικό.
Μοχθεί εδώ και χρόνια, θέλει να κρατήσουμε ζωντανό ένα φωτισμένο σύμβολο του Ελληνισμού και της Ελευθερίας.
Θέλω να τον ευχαριστήσω γιατί με κάλεσε και είμαι σήμερα εδώ μαζί με τον Δήμαρχο Ρεθύμνου τον φίλο Γιώργο Μαρινάκη.
Να ευχαριστήσω επίσης τον φίλο και συνάδελφο Σταύρο Αρναουτάκη, για την αγάπη και για ότι κάνει για αυτό το θεριό που λέγεται Κρήτη.
|